شکایت از قاضی که با مردم تسامح می کرد

مى گويند: يكتعداد مردم نزد يكى از خلفاى أموى از يكى از قاضى ها شكايت كردند و گفتند؛ يا أميرالمؤمنين! يك قاضى براى ما فرستاده يى كه حق را به حقدارش نمى دهد، كسى را مجازات نمى كند، همه را مى بخشد، از بس كه أهل بخشش و تسامح است مردم اسمش را قاضى عافيه مانده بودند، عافيه يعنى عفوّ كننده.

گفتند: قاضى باشد كه بزنند، ببندند، حق مردم را بگيرد، مجازات كند، تا مردم بترسند …

خليفه مسلمين كسى را فرستاد و قاضى را إحضار كردند، قاضى آمد و گفت: خداوند عمّر أميرالمؤمنين را دراز داشته باشد چه خبر است؟

أميرالمؤمنين گفت: يا فلان بن فلان، مردم فلان روستا از تو شكايت دارند كه تو همه را مى بخشى و حق را به حقدار نمى دهى…

در همين سخن بود كه أميرالمؤمنين عطسه زد، همه اهل مجلس گفتند: يرحمك الله!!!

به جز همين قاضى، أميرالمؤمنين ديگر هم عضب شد كه چرا وى يرحمك الله نگفت.

از وى پرسيد؟ ببين همگى يرحمك الله گفتند به جز تو!؟

قاضى گفت: يا أميرالمؤمنين وقتى عطسه زدى الحمدالله گفتى؟ گفت: تخير!

قاضى گفت: شخصى نزد رسول الله صلى الله عليه وسلم عطسه زد، الحمدلله گفت: رسول الله صلى الله عليه وسلم برايش گفت: يرحمك الله. شخصى ديگرى عطسه زد الحمدلله نگفت: رسول الله صلى الله عليه وسلم برايش چيزى نگفت: صحابى پرسيدند يا رسول الله! به فلانى كه عطسه زد يرحمك الله گفتى ولى به فلانى كه عطسه زد نگفتى؟

رسول الله صلى الله عليه وسلم گفت: من جواب الحمدلله را برايش گفتم؛ اينكه كه چيزى نگفت جواب چه را برايش مى گفتم!؟

أميرالمؤمنين تبسمى كرد و رو به قوم نمود و گفت: كسى كه اينقدر چيز و باريكى سنت را در نظر دارد، امكان ندارد كه قضاياى مردم را سهلانگارى كند، برويد و شكايت شما بيجاست، اين قاضى به اساس حكم خدا و رسولش بر شما حكم مى كند نه به خواسته هاى نفسانى تان و قاضى را به احترام رخصت كرد.

احاديث زيادى در اين باره در كتب حديث روايت شده در بخارى شريف ابوهریره از پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ روایت کرده که فرمود: «هرگاه کسی از شما عطسه کرد الحمدلله بگوید، و برادرش یا دوستش به او یَرَحمُکَ الله بگوید، و چون یرحَمُکَ الله گفت، [در پاسخش] بگوید: یَهدیکُمُ اللهُ ویُصلِحُ بالَکُم». (یعنی: الله شما را هدايت كند و احوال تان را اصلاح بگرداند.

الله متعال توفيق مان دهد تا ما بتوانيم إحياء سنت كنيم.